Platform VG,  de bij het Platform aangesloten organisaties en de CG-Raad kregen onlangs een subsidie toegekend. Met deze subsidie kunnen we onder andere cursussen voor cliënten en/of hun vertegenwoordigers organiseren. De cursussen moeten cliënten en hun vertegenwoordigers helpen om meer inbreng te hebben bij het tot stand komen en actueel houden van het eigen ondersteuningsplan.

Kwaliteit en de inbreng van de cliënt/vertegenwoordiger
In de gehandicaptenzorg is het verbeteren van de kwaliteit van de zorg en ondersteuning steeds erg actueel. Wat onder 'kwaliteit' wordt verstaan is lang niet altijd helder. Het hangt sterk af van de manier waarop je er tegen aan kijkt. Dat een zorgaanbieder anders kijkt naar kwaliteit dan de klant zelf is bekend. Maar ook iedere cliënt/vertegenwoordiger heeft een eigen kijk.

Begin 2007 hebben cliëntenorganisaties, verzekeraars, zorgaanbieders, professionals en de Inspectie een gezamenlijke visie op kwaliteit geschreven. Kern van deze gezamenlijke visie is: "Mensen met een beperking zijn burgers als ieder ander maar hebben in mindere of meerdere mate zorg en ondersteuning van anderen nodig. Meestal komt de hulp uit de directie omgeving. Wanneer de ondersteuningsbehoefte de mogelijkheden van de directe omgeving te boven gaan, komt professionele zorg en ondersteuning in beeld. Professionele zorg en ondersteuning moet in dialoog tussen cliënt en aanbieder tot stand komen. De zorg kan op verschillende levensgebieden gericht zijn maar moet leiden tot verbetering van de kwaliteit van het leven".

Het belang van ondersteuningsplannen
Een gezamenlijke visie was nog niet voldoende. De visie werd begin 2008 vertaald in meetpunten (kwaliteitsindicatoren) voor verschillende leefgebieden. Belangrijk onderdeel bij het verbeteren van de kwaliteit van de zorg en ondersteuning is dat de klanten en de zorgaanbieder samen in gesprek zijn over de zorg en ondersteuning die nodig is. Resultaat van dit overleg wordt in een ondersteuningsplan (waarvoor ook veel andere namen gebruikt worden, o.a. zorgplan of ontwikkelingsplan) beschreven. Het ondersteuningsplan bevat onder andere een overzicht met afspraken over de zorg en ondersteuning die door beide partijen moet worden nagekomen. Door de afspraken goed te volgen krijg je inzicht in de kwaliteit van de zorg en ondersteuning; is overal aan gedacht, is er goed overlegd, zijn afspraken nagekomen en leidden de afspraken ook tot het resultaat dat gewenst was? Zo wordt inzichtelijk hoe het met de kwaliteit van de zorg en ondersteuning is gesteld. Het werken volgens ondersteuningsplannen is niet nieuw. Nieuw is dat het bespreken, vastleggen en ondertekenen van het ondersteuningsplannen nu bij wet verplicht is gesteld.

Versterking van de rol van de cliënt/vertegenwoordiger
Maar... om de kwaliteit ècht te verbeteren moet het ondersteuningsplan het resultaat zijn van samenwerking tussen de zorgaanbieder en de klant als gelijkwaardige partners. Veel mensen met een verstandelijke, zintuiglijke en/of lichamelijke beperking kunnen geen zelfstandig aandeel leveren bij deze samenwerking zodat anderen hen moeten ondersteunen, begeleiden of zelfs moeten waarnemen. In de meeste gevallen zijn dit ouders, familie of vrienden maar de betrokkenheid kan ook een juridische basis hebben (ouderlijke macht, curatorschap, mentorschap en zaakwaarnemerschap).

Cursussen en toetsing aan minimumeisen
Het project richt zich zowel op de rol van cliënten als op de rol van vertegenwoordigers bij het ondersteuningsplan. Om goed en gelijkwaardig samen te werken zijn er zaken die je moet weten:

• Hoe werkt een ondersteuningsplan?
• Wat kan ik redelijkerwijs van de aanbieder verwachten, wat mag ik vragen?
• Moet ik echt onderhandelen?
• Wat kan ik doen wanneer afspraken niet worden nagekomen?

Platform VG, de aangesloten organisaties van Platform VG en de CG-Raad hebben al veel ervaring op het gebied van ondersteuningsplannen en cursussen. Gezamenlijk zullen zij vanaf februari 2009 cursussen verzorgen voor verschillende doelgroepen in de gehandicaptenzorg. Tijdens de cursus wordt aandacht besteed aan de bovenstaande vragen. Ook worden, samen met andere organisaties, minimumeisen ontwikkeld die je als klant aan een ondersteuningsplan mag stellen. Aan Cliëntenraden wordt vervolgens gevraagd om de stand van zaken t.a.v. de ondersteuningsplannen binnen de eigen organisatie in kaart te brengen en met hun directies te bespreken.

Het voorbereidende werk is in volle gang. Vanaf januari is onder andere in de nieuwsbrieven en op de sites van cliëntenorganisaties in de gehandicaptenzorg volop informatie over het project te vinden. Over een pakkende naam voor het project wordt nog nagedacht.

Voor meer informatie: Niek Zwinkels, n.zwinkels@opsterk.nl